Το στρες και πιο συγκεκριμένα το χρόνιο έχει αρνητικές συνέπειες για τις λειτουργίες του οργανισμού. Εξαιτίας την απορρύθμισης του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων υπάρχει υπερκορτιζολαιμία, αύξηση της αντίστασης στην ινσουλίνη και κατ' επέκταση υπεργλυκαιμία, καθώς επίσης και διέγερση του μεσομεταιχμιακού ντοπαμινεργικού συστήματος ανταμοιβής του εγκεφάλου. Διεργασίες οι οποίες ασκούν άμεση επίδραση στην συμπεριφορά του ατόμου απέναντι στην τροφή, αλλά και σε εσωτερικές μεταβολικές διαδικασίες.
x
Όταν η κορτιζόλη βρίσκεται σε αυξημένες συγκεντρώσεις στην κυκλοφορία του αίματος μειώνει τον μεταβολισμό, κρατώντας την περίσσεια ενέργεια που λαμβάνει από την τροφή, για την περίπτωση που βρεθεί σε περίοδο ασιτίας. Αισθάνεται δηλαδή πως απειλείται. Αυτό σημαίνει, πως ακόμη και εάν κανείς καταναλώνει φυσιολογικές ποσότητες τροφής και γυμνάζεται καθημερινά, όταν βρίσκεται σε περίοδο στρες το βάρος μπορεί να αυξηθεί. Κυρίως όμως επηρεάζεται η σπλαχνική παχυσαρκία. Αυτό συμβαίνει, επειδή τα σπλαχνικά λιποκύτταρα είναι γεμάτα με υποδοχείς κορτιζόλης. Τα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, που συνοδεύουν τις χρόνιες καταστάσεις στρες, αλληλεπιδρούν με τους υποδοχείς αυτούς και παράγεται η λιποπρωτεϊνική λιπάση, η οποία είναι ένα ένζυμο, όπου προάγει την εναπόθεση λίπους υπό τη μορφή τριγλυκεριδίων. Γεγονός που οδηγεί στην αύξηση της σπλαχνικής λιπώδους μάζας.
Επιπλέον, σε συνδυασμό με την αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη, τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα και την αυξημένη κυκλοφορία προφλεγμονωδών παραγόντων, αυξάνεται η όρεξη για επιπλέον τροφή, που το σώμα δεν χρειάζεται και η επιθυμία για κατανάλωση τροφίμων υψηλών σε υδατάνθρακες, λιπαρά και σάκχαρα.
Διέγερση του συστήματος ανταμοιβής
Η απορρύθμιση του συστήματος ανταμοιβής έχει εθιστικό χαρακτήρα. Το μεταιχμιακό σύστημα είναι υπεύθυνο για την ρύθμιση της ανταμοιβής, ενώ στη λειτουργία του ενέχουν πολλές ορμόνες. Η χρόνια έκθεση στην κορτιζόλη συντελεί στην απορρύθμιση του συστήματος και συνεπώς αυξάνεται η επιθυμία λήψης συναισθηματικής τροφής (comfort food).
Πέραν τούτου, ακόμη πιο σημαντική επίδραση έχει στα υποθαλαμικά κέντρα λήψης τροφής, όπου είναι το κέντρο αισθήματος της πείνας και το κέντρο κορεσμού. Η αμυγδαλή επηρεάζεται και συμμετέχει σε όλες τις ανωτέρω διεργασίες συντελώντας στη διατροφική συμπεριφορά μέσω της μάθησης.
Όλες οι ανωτέρω λειτουργίες είναι προγραμματισμένες κατά τέτοιον τρόπο, έτσι ώστε όταν το άτομο εκτεθεί σε χρόνιο κίνδυνο απειλής για τη ζωή του, να είναι ικανό να επιβιώσει. Στην καθημερινότητά μας όμως, ως επί το πλείστον, δεν ερχόμαστε αντιμέτωποι με φυσικές καταστροφές ή άλλες επικίνδυνες καταστάσεις. Αυτό που προκαλεί το χρόνιο στρες είναι τα εξωτερικά ερεθίσματα και ο τρόπος με τον οποίο εμείς τα αντιλαμβανόμαστε. Παρόλα αυτά, το σώμα δεν είναι σε θέση να διακρίνει ποια είναι η πραγματική απειλή και ποια όχι, με το καταληκτικό αποτέλεσμα να είναι το ίδιο και στις δυο περιπτώσεις.
Βιβλιογραφία
Volkow, Wang et al. Trends Cogn Sci. 2010
Adam
T.C., Epel
E.S. Physiology & Behavior 2007, 91: 449-458
Bjorntorp P. Obes. Rev. 2001;2:73-86 Gyengesi et al. 2010
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου