ΑΣΠΑΡΤΑΜΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ: Ένας επιβλαβής παράγοντας ή ένα αθώο γλυκαντικό;

Πλέον στις καθημερινές μας διατροφικές επιλογές έχουν προστεθεί αρκετά τρόφιμα, με γλυκαντικές ουσίες, τα οποία ‘’υπόσχονται’’ μικρή έως και μηδενική θερμιδική κατανάλωση, αλλά χωρίς κάποια ουσιαστική αλλοίωση του τροφίμου στη γεύση. Η ασπαρτάμη είναι μια από αυτές και μάλιστα έχει κατηγορηθεί για την εμφάνιση κάποιων αυτοάνοσων νοσημάτων, μέσα στα οποία περιλαμβάνεται η σκλήρυνση κατά πλάκας και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ). 

Τα αποτελέσματα των ερευνών που υπάρχουν μέχρι στιγμής είναι αντικρουόμενα. Υπάρχουν μελέτες που υποδεικνύουν ότι η ασπαρτάμη μπορεί να είναι ένας από τους ενοχοποιητικούς παράγοντες για την εμφάνιση και την επιδείνωση του ΣΕΛ, υπάρχουν όμως και μελέτες που θέλουν την ασπαρτάμη ανεξάρτητη της αυτοάνοσης αυτής νόσου. Μονολεκτική απάντηση, εντέλει, είναι δύσκολο να δοθεί σε αυτή την ερώτηση. Μέσα, όμως, από ορισμένες τεκμηριωμένες πληροφορίες μπορεί ο καθένας μετά να αποφασίσει κατά πόσο θα μπορούσε να είναι ένοχη η ασπαρτάμη όχι μόνο άμεσα, αλλά ίσως και έμμεσα για τον οργανισμό μας.

Αρχικά, η ασπαρτάμη είναι περίπου 180 φορές πιο γλυκιά από την κοινή άσπρη ζάχαρη, αλλά με μηδενικό περιεχόμενο θερμίδων. Αυτό από μόνο του, είναι ένα από τα προβλήματα που δημιουργεί η ασπαρτάμη. Όταν ο οργανισμός καταναλώνει και αναγνωρίζει μια τόσο γλυκιά ουσία, προετοιμάζει τον εντερικό σωλήνα για μια τεράστια λήψη θερμίδων. Το σώμα δημιουργεί αυτόματα ένζυμα για να μετατρέψει τις μελλοντικές θερμίδες σε λίπος. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται κεφαλική φάση και στην ουσία πρόκειται για την απορρύθμιση του συκωτιού. Το συκώτι λαμβάνει εντολή να σταματήσει να συνθέτει πρωτεΐνες και υδατάνθρακες για χρησιμοποίηση ενέργειας και αντ’ αυτού να μετατρέψει αυτά τα θρεπτικά συστατικά σε λίπος για αποθήκευση. Αυτό συμβαίνει γενικά όταν καταναλώνουμε κάποιο προϊόν το οποίο περιέχει ασπαρτάμη.

Πιο συγκεκριμένα, μέσα στον οργανισμό η ασπαρτάμη καταβολίζεται σε φαινυλαλανίνη, ασπαρτικό οξύ και μεθανόλη. Η φαινυλαλανίνη είναι ένα αμινοξύ το οποίο εμποδίζει την απορρόφηση της τρυπτοφάνης, ένα άλλο αμινοξύ, από τον εγκέφαλο. Η τρυπτοφάνη όμως είναι ένα απαραίτητο αμινοξύ για τη διατήρηση των επιπέδων σεροτονίνης στον οργανισμό και κατ’ επέκταση της σταθερής διάθεσης. Μια τέτοια κατάσταση μπορεί εύκολα να συσχετισθεί με καταστάσεις παρόμοιες της κατάθλιψης. Η μη απορρόφηση της τρυπτοφάνης έχει συσχετισθεί επίσης με την εμφάνιση Διαβήτη τύπου ΙΙ και κυτταρικές μεταλλάξεις (εξ’ ου και η κατηγορία της ασπαρτάμης για αρκετά είδη νεοπλασιών). Το ασπαρτικό οξύ πρόκειται για έναν ιδιαίτερα διεγερτικό νευροδιαβιβαστή. Όταν, λοιπόν, καταναλώνονται ποτά διαίτης, τα οποία περιέχουν εξαιρετικά μεγάλες ποσότητες ασπαρτάμης, οι δυο αυτές ουσίες δρουν μαζί για να αλλάξουν το βασικό επίπεδο δραστηριότητας του εγκεφάλου, σε μια κατάσταση ανθυγιεινή και μόνιμα σε εγρήγορση. Όταν δε, ταυτόχρονα χρησιμοποιείται και η καφεΐνη το αποτέλεσμα είναι χειρότερο. Από τα πιο επικίνδυνα όμως συστατικά της ασπαρτάμης είναι η μεθανόλη, γνωστή και ως ‘’ξυλόπνευμα’’. Η Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Προστασίας συνιστά η κατανάλωση μεθανόλης να μην υπερβαίνει τα 7,8 mg την ημέρα, ενώ ο μέσος όρος των αναψυκτικών που περιέχουν ασπαρτάμη περιέχει 58 mg. Με την κατάποση, η μεθανόλη μετατρέπεται σε φορμαλδεΰδη και μυρμηγκικό οξύ, η οποία φορμαλδεΰδη πρόκειται για θανάσιμη νευροτοξίνη και πρώτης τάξης καρκινογόνα ουσία.

Λαμβάνοντας υπόψη την βιοχημική ανάλυση της ασπαρτάμης, καταλαβαίνουμε ότι δεν είναι και η πιο ‘’αθώα’’ ουσία στον οργανισμό. Κάτι όμως το οποίο δεν συμφέρει καμία βιομηχανία, καθότι η ασπαρτάμη περιέχεται σε πάνω από 6.000 προϊόντα τροφίμων και διατίθεται σε περίπου 90 χώρες. Επομένως στην ερώτηση κατά πόσο η ασπαρτάμη παίζει ρόλο στα αυτοάνοσα νοσήματα, θα λέγαμε πως αν όχι άμεσα, μπορεί να λειτουργήσει σαν συνεργιστικός παράγοντας (εμμέσως) μαζί με το άγχος, το στρες, τη στεναχώρια και άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες που μπορεί να έχει εκτεθεί ένα άτομο, μαζί με την κληρονομικότητα, με αποτέλεσμα την εμφάνιση του ΣΕΛ ή και άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων.